23اردیبهشت

ساختار فرش

| 0 نظر |

مقدمه

بی شک  یکی از راه های شناخت هر جسم،کالا و یا محصول تولیدی، بررسی ساختار و یا ساختمان آن می باشد.بنابراین برای شناخت فرش و به دنبال آن یافتن راه های بهبود کیفیت و عملکرد فرش ، در گام اول باید به ساختار کلی و نیز اجزای تشکیل دهنده فرش پی برد.از این رو در این فصل تلاش می شود تا تصویر دقیقی از ساختار فرش،اجزای تشکیل دهنده آن و نیز ارتباط بین این اجزا ترسیم گردد.

ساختار کلی فرش


فرش منسوجی سه بعدی، ضخیم و سنگین وزن است که از دو جزء اصلی تشکیل می شود:

1- لایه زمینه ( برزنت )       2- لایه سطحی( لایه خاب یا پرز )

 

لایه سطحی فرش یا لایه خاب از تعداد بسیار زیادی نخ خاب که به صورت موازی با یکدیگر  ( عمود بر لایه زمینه ) قرار گرفته اند تشکیل شده است. در ایران به تقلید از فرش دستبافت به هریک از نخ های خاب یک گره نیز می گویند.بسته به ارتفاع نخ های خاب یا ضخامت فرش، 70 تا 85 درصد از وزن یک فرش به خاب آن اختصاص دارد.این لایه نه تنها تعیین کننده نقش،رنگ و طرح فرش است بلکه نشان دهنده خواص فیزیکی و مکانیکی اصلی فرش مانند راحتی هنگام نشستن و راه رفتن روی فرش ، دوام ضخامت فرش در طول زمان بازگشت پذیری خاب،مقاومت در مقابل نور خورشید،میزان عایق حرارتی فرش و ... می باشد.به عبارت دیگر لایه خاب فرش نقش اساسی در ویژگی های هنری ، فنی ،عملکردی و حتی تجاری فرش ایفا می کند.

ساختار لایه زمینه


لایه زمینه پارچه ای ضخیم و ساختاری تاری – پودی است که از در هم رفتن نخ های تار(چله) و پود به وجود می آید.ظاهر این لایه بسیار شبیه پارچه های ضخیم برزنتی است و به همین دلیل در بسیاری از کارخانجات فرش ماشینی به آن (برزنت فرش) گفته می شود.این لایه از فرش، نقش بستری برای نگه داشتن لایه خاب را برعهده دارد و هر فرش به واسطه این لایه با زمین (کف) تماس دارد.لازم به ذکر است که برای جلوگیری از بیرون آمدن نخ های خاب (گره ها) و استحکام بخشی اتصال بین لایه زمین و لایه خاب به برزنت پشت فرش ماشینی،آهار ( نوعی چسب ) می زنند.مشخصات برزنت فرش نقشی اساسی در تعیین برخی ویژگی های نهایی آن فرش دارد.مهمترین مشخصه برزنت فرش تراکم آن است.با توجه به ساختار سه بعدی فرش و نحوه در هم رفتگی اجزای برزنت فرش که در ادامه به آن پرداخته می شود، میتوان به نقش تراکم برزنت در تراکم فرش پی برد.بر این اساس برای داشتن فرش های با تراکم بالا نیاز به برزنت با تراکم بالا است.استحکام فرش در جهت طول و عرض، ویژگی دیگر فرش است که کاملا موثر از لایه زمینه (برزنت) فرش می باشد.

اجزای تشکیل دهنده لایه زمینه


در ایجاد ساختمان لایه زمینه یا برزنت فرش ، دو جزء اصلی و یک جزء فرعی مشارکت دارند.نخ های تار(چله) و نخ های پود به عنوان اجزای اصلی و نخ خاب مرده به عنوان جزءفرعی می باشند.

1- تار ( چله )

نخ های تار یکی از اجزای اصلی و بسیار مهم در تشکیل ساختار زمینه فرش هستند.استحکام فرش در راستای طول ، میزان جمع شدگی طولی فرش حین آهار و مقدار آب رفتگی فرش ناشی از شست و شویی خانگی یا صنعتی ، همگی بستگی به مشخصات نخ های چله و نحوه قرارگیری آنها در بافت فرش دارد.ویژگی های یاد شده به عواملی مانند جنس نخ های تار (نوع و مشخصات الیاف)، استحکام و ازدیاد طول تا حد پارگی تک تک آنها، تاب نخ، نمره نخ، تراکم نخ های تار در فرش و نوع بافت زمینه فرش بستگی دارد.

 

2- پود

یکی دیگر از اجزای اصلی و مهم لایه زمینه فرش، نخ پود می باشد. نخ های پود بر خلاف نخ های تار و خاب که در راستای طولی فرش و دستگاه بافندگی قرار گرفته اند، در راستای عمود بر آن ها و یا به عبارتی در راستای عرض ماشین بافندگی در داخل بافت زمینه قرار میگیرند.مهمترین وظیفه نخ های پود، کنار هم نگه داشتن نخ های چله به فواصل مشخص و ثابت و در نتیجه استحکام بخشیدن به بافت زمینه و کل فرش در جهت عرض می باشد.در واقع، هر نخ پود به صورت کاملا صاف و کشیده شده در داخل دهنه بافت بین دو دسته موازی از نخ های چله قرار داده می شود که به این عملیات پودگذاری میگویند.با بسته شدن دهنه بافت، نخ پود لا به لای نخ های تار قرار می گیرد و بدین صورت لایه زمینه فرش شکل میگیرد.

ویژگی های عرضی فرش ماشینی (خصوصیات هر فرش در جهت عرض آن)،به عواملی مانند جنس الیاف ، استحکام ، ازدیاد طول تا حد پارگی ، نمره و تاب نخ های پود بستگی دارد.علاوه بر آن ،تعداد پود در یک سانتی تر عرض فرش یا همان تراکم پودی فرش نیز بر خصوصیات عرضی فرش تاثیرگذار است.

یکی از مشکلاتی که حین تولید فرش ماشینی وجود دارد، جمع شدگی عرض فرش پس از انجام عملیات آهار می باشد.میزان جمع شدگی قابل قبول، معمولا بین 1 تا 5 درصد عرض فرش است. این مقدار جمع شدگی یکی از مواردی است که دقیقا به ویژگی نخ پود بستگی دارد.به نظر می رسد عواملی چون جنس نخ های پود ، نمره آنهامیزان تاب نخ ها، تثبیت یا  عدم  تثبیت  نخ ( اصطلاحا فیکسه کردن یا نکردن نخ)، مقدار ازدیاد طول نسبی نخ های پود، میزان بازگشت پذیری آنها، کشیدگی نخ پود هنگام پودگذاری،تراکم عرضی (تاری) فرش و نوع طرح بافت زمینه فرش، بر میزان جمع شدگی عرض فرش حین آهار تاثیرگذار است.

درباره نویسنده

شایان حمیدی

نظرات

نام

ایمیل

وب سایت

تاکنون هنوز نظری ارسال نشده است شما می توانید اولین نفری باشید که نظر می دهد.
اطلاعات تماس شعبه مرکزی

تلفن

 021-71333888

ایمیل

mahdefarsh@yahoo.com

آدرس

تهران ، سه راه تهرانپارس ، برج آناهید

اطلاعات تماس شعبه فرجام

تلفن

 021-77277991-5

فکس

77453821

آدرس

تهران ، تهرانپارس ، خیابان فرجام غربی ، تقاطع سراج